تفسیر عتیق نیشابوری

عتیقِ نیشابوری، صد و اندی سال پس از ترجمهٔ تفسیر طبری، در همان راهی که آن عُلَمای ماوراءالنّهری هموار کرده بودند قدم برداشت. تأمل عتیق بر جزئیّات و شرح دقایق ماجرا در میان تفسیرهای کهن فقط با ترجمهٔ تفسیر طبری قابل مقایسه است، با این تفاوت که روایت او بیش از آن که متّکی به هر روایت و منبع مکتوبی باشد، متّکی به خودِ اوست. قصّه‌هایی که از زبان او می‌خوانیم، از هر سرچشمه‌ای برآمده باشند، بعد از عبور از صافیِ وجود اوست که به دست ما رسیده‌اند – قصّه‌های آشنا و هزاران‌ساله‌ای که همهٔ آنها را بارها و بارها خوانده‌ایم و شنیده‌ایم، اما همه با لحن و زبانی چنان گرم و گیرا و دل‌انگیز روایت شده‌اند که گویی برای اوّلین بار است که به گوشمان می‌خورند.